به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خوش آمدید. / ثبت نام کنید / ورود
 
نشست تخصصی بازتاب بیداری اسلامی در خبرگزاری ها و مطبوعات جهان اسلام
سخنرانان: حسن عابدینی، مدیرکل اخبار خارجی صدا و سیما و مهدی فضائلی، مدیرعامل انتشارات سروش
محل تشکیل نشست: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
تاریخ تشکیل نشست: 24/3/90
 
چکیده ای از بحث ها:
* رسانه ها در مجموع فرصتی در اختیار سیاستمداران قرار می دهند تا در موضوعی تجدیدنظر کنند و از این قابلیت برخوردارند تا اتفاقی را کوچک جلوه دهند یا موضوعی را به فراموشی بسپارند. رسانه ها در دنیا تلاش می کنند تا خود را بی طرف نشان دهند، در حالی که در واقع این طور نیست.
* در مورد بیداری اسلامی، بین رسانه های غربی و رسانه های دولتی در کشورهای اسلامی یک همسویی قابل توجه وجود دارد و فقط رسانه های همسو با جمهوری اسلامی ایران از این قاعده مستثنی هستند. به این معنی که در رسانه های غربی و رسانه های دولتی در کشورهای اسلامی، بحث آزادی کمتر مورد توجه قرار می گیرد. هنوز کتابی که بیداری اسلامی را در کشورهای درگیر، پوشش دهد، چاپ نشده است.
* تاکنون درباره این موضوع دو همایش رسانه ای گسترده برگزار شده است:
1 – همایش رسانه ای عربی در دوبی – در اواخر اردیبهشت با عنوان گذر از توفان تغییر – در این همایش وزیر خارجه مصر حضور پیدا کرد.
2 – همایش رسانه ای بیروت – چهار هفته قبل در مورد شبکه های خبری جهان اسلام و نیز رسانه های همسو با جمهوری اسلامی ایران با حضور 60 الی 70 شبکه.
* یکی از مسایلی که در این همایش مطرح شد آن بود که آیا مدیریت و راه اندازی انقلاب ها در کشورهای خاورمیانه و شمال افریقا به دست امریکایی ها و انگلیسی ها بود یا این که جریانات فوق برای خود آنها هم غیرقابل پیش بینی بود. دنبال کردن بازتاب رسانه ای موضوع فوق، نشانه اي از این که امریکا پشت سر قضایا بوده باشد، را ندارد و حتی برعکس سردرگمی غرب را به خوبی نمایان می‌کند.بررسی رسانه ها حکایت از آن داشت که برای امریکا بسیار مشکل بود تا از حمایت از مبارک دوری گزیند. در همین زمینه خروجی خبرهای «رویترز» و نقل قول هایی از چند مقام غربی، موضوع را ثابت کرد. هم رسانه های غربی و هم رسانه های منطقه تلاش داشتند تا به برجسته کردن نقش شبکه های اجتماعی مانند «فیس بوک» و توئیتر» بپردازند که با در نظر گرفتن ضریب نفوذ اینترنت در مصر و فقر شدید مردم آن  نمی توانیم بپذیریم که رسانه های اجتماعی کار را مدیریت کرده باشند. از سوی دیگر می گویند مردم مصر در اعتراض به فقر انقلاب کردند. این در حالی است که رقم قابل توجهی از مردم فقیر مصر در گورستان ها زندگی می کنند و به اینترنت دسترسی ندارند.رسانه های غربی و دولتی عربی تلاش می کردند تا ریشه مذهبی جریان بیداری اسلامی را کمتر نشان دهند. در همان ابتدای اتفاقات مصر، رسانه های غربی کوشیدند جایگزین هایی برای مبارک مطرح کنند که مهم ترین آنها البرادعی بود. همچنین تلاش زیادی می شد تا اسلام گرایان در مصر بویژه اخوان المسلمین در حاشیه قرار گیرند. البته خود اخوان المسلمین هم از این که برجسته شود، پرهیز داشت. در این میان، این بحث در رسانه ها به میان می آمد که اگر قرار باشد، گرایش اسلامی در مصر روی کار بیاید، بهتر آن است که این اسلام گرایی مانند مدل ترکیه باشد که خطر آن برای غرب، به مراتب کمتر از ایران خواهد بود. مسایل مربوط به انقلاب های مصر و تونس از دو جنبه اهمیت دارد، یکی ماهیت تحولات و دیگری شتاب تحولات. سقوط یک دولت 32 ساله در عرض 20 روز و یا یک دولت 30 ساله در عرض 18 – 17 روز مهم است. همچنین فراگیر بودن تحولات هم به نوبه خود حایز اهمیت زیادی است. در مصر دست کم 6 میلیون نفر در مقبره زندگی می کنند، کسانی در بین این جماعت وجود دارند که در قبر متولد شده اند، بزرگ شده اند، ازدواج کرده اند و اکنون با همسرانشان در قبر زندگی می کنند.
 یکی دیگر از خصوصیات تحولات مصر و تونس، مرجع نبودن گروه های سیاسی است به گونه ای که گروه های سیاسی بعداً وارد میدان شدند. یکی از تفاوت های انقلاب های مصر و تونس با انقلاب های رنگین در حوزه قفقاز آن است که در انقلاب های رنگین شعارهای غربی داده شد و کسانی که پیروز شدند، غربی بودند در حالی که در انقلاب مصر و تونس با این موضوع مواجه نبودیم. همچنین در انقلاب های رنگین سیاسیون با برخورداری از حمایت غربی ها پیشتاز بودند، اما در شمال افریقا و غرب آسیا، شعارهای اسلامی از مساجد شروع می شد و از مناره های مساجد صدای تکبیر و اذان شنیده می شد و حتی مواردی بوده است که در موبایل یک جوان مصری، عکس یک مسؤول ایرانی وجود داشته است.
 فصل مشترک رویدادهای مصر و تونس، مردمی بودن، ضددیکتاتوری و غیروابسته بودن به غرب است.
* شبکه های خبری تصویری را می توان به شرح زیر طبقه بندی کرد:
1 – شبکه های خبری فراملی محور که به دنیا خط می دهند. این شبکه ها الان وضعیت 10 سال پیش را ندارند، مانند CNN و BBC انگلیسی
2 – شبکه های خبری فراملی دنباله رو مانند الحره، بی بی سی عربی، فرانس 24، الجزیره انگلیسی – الحره ویژه عراق
3 – شبکه های ملی منطقه ای مانند نیل مصر
4 – شبکه های ملی بیگانه مانند NHK ژاپن – کانال دو افریقای جنوبی
5 – شبکه های مستقل و نزدیک به مقاومت. این شبکه ها 6 – 5 سال است که جایگاه بالایی دارند.
به عنوان نمونه ما شاهد بودیم هنگام رویدادهای مصر، شبکه الجزیره با تمام قوا موضوع را پوشش می داد در حالی که رسانه های غربی برخی مواقع خبرسازی مساوی می کردند و مثلاً خبر بستری شدن ماندلا در بیمارستان، زمین لرزه نیوزیلند و سونامی ژاپن را در صدر اخبار خود قرار می دادند.....